KERTAS CADANGAN KEPADA LEMBAGA PENGARAH
MODEL TADBIR URUS, AGIHAN PENDAPATAN & KELESTARIAN
1. PENGENALAN
Koperasi Halia Hitam Ulu Gentam fifakamkan akan ditubuhkan seawal Fasa 1 projek sebagai entiti penerima dan pengurus utama keseluruhan rantaian nilai. Bagi memastikan koperasi ini mampan, telus, dan bebas daripada salah urus, satu model tadbir urus dan formula agihan pendapatan yang adil perlu ditetapkan dari awal.
Kertas ini membentangkan cadangan tersebut untuk kelulusan Lembaga Pengarah.
2. PRINSIP ASAS
Model ini dibina atas tiga prinsip utama:
2.1 Profesionalisme dalam Tadbir Urus
Koperasi diuruskan oleh pasukan teras yang kompeten, bukan oleh peserta yang masih dalam proses pembelajaran.
2.2 Keadilan & Ketelusan
Setiap peserta mengetahui dengan tepat bagaimana pendapatan mereka dikira, tanpa sebarang tolak ansur tersembunyi.
2.3 Perkongsian Risiko & Ganjaran
Koperasi menanggung semua kos operasi dan risiko perniagaan, manakala peserta menerima bahagian yang adil daripada hasil jualan sebagai ganjaran terus.
3. STRUKTUR TADBIR URUS KOPERASI
Struktur tadbir urus koperasi dicadangkan seperti berikut:
| Peringkat | Siapa? | Peranan Utama |
|---|---|---|
| Lembaga Pengarah | Pasukan teras yang dilantik oleh Fitrah Bitrade (termasuk Pengarah Projek, Pengurus Operasi & Logistik, dan Pengurus Pentadbiran & Pemasaran). | Menetapkan hala tuju strategik, meluluskan belanjawan, menentukan kadar elaun/gaji, dan memastikan pematuhan undang-undang. |
| Pengurusan Operasi | 15 usahawan mikro terpilih (selepas Fasa 4), dibantu oleh pekerja sambilan. | Mengusahakan 30 batas tanaman, menjalankan pemprosesan, dan melaksanakan pemasaran harian. |
| Jawatan Tadbir Urus (Pilihan) | Beberapa orang daripada 15 usahawan mikro yang menunjukkan potensi kepimpinan dan memenuhi kriteria tambahan. | Ditawarkan jawatan seperti Penyelia Ladang, Ketua Pemprosesan, atau Ketua Pemasaran, dengan elaun tambahan. |
Mengapa Lembaga Pengarah kekal bersama pasukan teras?
Lembaga Pengarah dicadangkan kekal diterajui oleh pasukan teras atas sebab-sebab berikut:
Mengelakkan risiko salah urus yang sering menjadi punca kegagalan koperasi.
Memastikan keputusan strategik dibuat oleh mereka yang mempunyai pengalaman dan kepakaran profesional.
Memberi masa kepada 15 usahawan mikro untuk membina kecekapan sebelum memikul tanggungjawab yang lebih besar pada masa hadapan.
4. FORMULA AGIHAN PENDAPATAN: MODEL 20:80
Formula ini adalah asas kepada keadilan ekonomi antara koperasi dan peserta. Ia direka bentuk agar telus, mudah difahami, dan tidak menimbulkan syak wasangka.
4.1 Asas Pengiraan
| Perkara | Nilai / Formula |
|---|---|
| Harga Pasaran Rizom Segar | RM80 per kg (harga pasaran semasa untuk Halia Hitam segar berkualiti premium) |
| Bahagian Peserta | 20% daripada harga pasaran penuh |
| Bahagian Koperasi | 80% daripada harga pasaran penuh |
4.2 Fasa Peralihan: Pembelian Hasil daripada Peserta (12 pt, Bold)
Bagi memastikan keadilan dan mengiktiraf perbezaan antara fasa latihan dan fasa pengeluaran komersial, mekanisme pembelian hasil adalah seperti berikut:
Semasa Sesi Latihan (Sesi 1 dan Sesi 2)
Semua hasil tuaian daripada plot latihan adalah hak milik penuh koperasi. Koperasi akan mengambil hasil ini tanpa sebarang bayaran kepada peserta, kerana semua input pertanian, infrastruktur, dan elaun sara hidup telah dibiayai sepenuhnya oleh dana geran. Ini adalah fasa pembelajaran dan sumbangan peserta kepada tabung awal koperasi.
Bermula Sesi Pengeluaran Komersial (Sesi 3) (12 pt, Bold)
Apabila peserta mula menjalankan penanaman secara komersial di bawah koperasi, formula 20:80 akan berkuat kuasa sepenuhnya. Koperasi akan membeli hasil tuaian daripada peserta pada kadar 20% daripada harga pasaran RM80/kg, iaitu RM16 per kg. Ini adalah pendapatan langsung dan bersih yang dibayar sejurus selepas setiap tuaian.
4.3 Pendapatan Peserta (20%) — Unjuran Realistik (92% Yield)
Peserta menerima 20% daripada nilai pasaran penuh bagi setiap kilogram rizom segar yang dihasilkan. Pengiraan di bawah adalah berdasarkan unjuran hasil realistik pada kadar 92%.
Contoh Pengiraan untuk Seorang Peserta (Mengusahakan 2 Batas) (12 pt, Bold)
| Perkara | Angka |
|---|---|
| Bilangan batas diusahakan | 2 batas (20' × 60') |
| Anggaran hasil maksimum per batas | 884 kg |
| Unjuran realistik per batas (92%) | 884 kg × 0.92 = 813.3 kg |
| Jumlah unjuran untuk 2 batas | 1,626.6 kg |
| Harga pasaran penuh (RM80/kg) | RM130,128.00 |
| Bahagian Peserta (20%) | RM26,025.60 |
Pendapatan ini, jika diratakan sepanjang kitaran 10 bulan, bersamaan dengan RM2,602.50 sebulan, iaitu masih jauh melebihi pendapatan purata isi rumah B40 di Ulu Gentam.
4.4 Bahagian Koperasi (80%) (12 pt, Bold)
Bahagian 80% yang diterima oleh koperasi (RM104,102.40 dalam contoh di atas) digunakan sepenuhnya untuk menampung:
Sewa tanah dan cukai.
Gaji dan elaun kakitangan pengurusan.
Kos pemprosesan (bahan mentah sekunder, pembungkusan).
Kos pemasaran digital dan logistik.
Penyelenggaraan infrastruktur dan sistem.
Dana kecemasan dan pelaburan semula.
Mengapa 80% untuk koperasi adalah adil? (12 pt, Bold)
Koperasi menanggung semua kos dan risiko perniagaan.
Tanpa koperasi, peserta tidak mempunyai akses kepada pasaran, teknologi, atau pensijilan MeSTI.
Bahagian ini memastikan koperasi kekal mampan dan mampu terus beroperasi tanpa geran.
5. INSENTIF TAMBAHAN UNTUK PESERTA (14 pt, Bold)
Selain pendapatan 20% daripada jualan hasil mentah, peserta juga berpeluang meningkatkan pendapatan melalui pelbagai insentif berdasarkan penglibatan aktif mereka dalam operasi koperasi.
Jenis Insentif (12 pt, Bold)
| Jenis Insentif | Asas Pengiraan | Contoh |
|---|---|---|
| Insentif Pemprosesan | Kadar per jam atau per unit produk yang diproses. | RM15/jam atau RM0.50 per uncang teh. |
| Insentif Pemasaran | Komisen jualan. | 2–5% daripada nilai jualan yang dihasilkan oleh peserta. |
Pendapatan-pendapatan ini adalah tambahan dan tidak menjejaskan formula 20:80 yang telah ditetapkan.
6. DIVIDEN TAHUNAN (14 pt, Bold)
Dividen merupakan ganjaran tambahan kepada ahli koperasi dan hanya akan diberikan apabila prestasi kewangan koperasi membolehkan ia diisytiharkan secara bertanggungjawab.
Dasar Pengisytiharan Dividen (12 pt, Bold)
Dividen hanya akan diisytiharkan jika koperasi mencatatkan keuntungan bersih yang telah diaudit pada akhir tahun kewangan.
Jumlah dividen serta kriteria agihan akan ditentukan oleh Lembaga Pengarah secara telus berdasarkan kedudukan kewangan koperasi.
Pengumuman dividen akan dibuat dalam Mesyuarat Agung Koperasi, dan semua ahli akan diberikan penjelasan penuh mengenai asas pengiraan dan jumlah yang diisytiharkan.
Ringkasan Sumber Pendapatan Peserta (12 pt, Bold)
Bagi memudahkan kefahaman, peserta berpotensi memperoleh pendapatan daripada tiga sumber utama seperti berikut:
| Sumber Pendapatan | Penerangan |
|---|---|
| Pendapatan Hasil Tanaman | 20% daripada harga pasaran rizom segar mengikut formula 20:80. |
| Insentif Operasi | Bayaran tambahan melalui aktiviti pemprosesan dan pemasaran. |
| Dividen Tahunan | Agihan keuntungan koperasi apabila diisytiharkan oleh Lembaga Pengarah. |
**
7. JAMINAN KETELUSAN & PENCEGAHAN KONFLIK
Bagi memastikan tiada pihak yang "gelap mata" atau curiga, langkah-langkah berikut akan diambil:
Mekanisme Tadbir Urus & Ketelusan (12 pt, Bold)
| Perkara | Pelaksanaan |
|---|---|
| 1. Formula Ditetapkan dari Awal | Semua formula dan kadar ditulis dalam dokumen tadbir urus koperasi yang dipersetujui oleh Lembaga Pengarah sebelum sebarang aktiviti ekonomi bermula. |
| 2. Rekod Telus | Setiap penimbangan hasil, setiap transaksi jualan, dan setiap pembayaran direkodkan dalam sistem yang boleh diaudit. |
| 3. Penyata Berkala | Setiap peserta menerima penyata ringkas yang menunjukkan berapa kg yang dihasilkan, berapa jumlah pendapatan mereka, dan sebarang potongan (jika ada). |
| 4. Audit Tahunan | Akaun koperasi diaudit oleh juruaudit bebas, dan laporan dibentangkan kepada semua ahli. |
8. MANFAAT MODEL KEPADA KOPERASI DAN PESERTA (14 pt, Bold)
Model yang dicadangkan ini memberi manfaat kepada kedua-dua pihak, iaitu koperasi sebagai entiti pengurusan dan peserta sebagai usahawan mikro.
| Koperasi | Peserta |
|---|---|
| Mempunyai aliran tunai yang mampan untuk menampung kos operasi dan pembangunan. | Menerima pendapatan yang telus dan mudah difahami melalui formula 20:80. |
| Mempunyai sumber kewangan yang mencukupi untuk penyelenggaraan, pemasaran, pemprosesan dan pelaburan semula. | Berpeluang memperoleh pendapatan tambahan melalui insentif pemprosesan dan pemasaran. |
| Memastikan tadbir urus dan pengurusan operasi dilaksanakan secara profesional. | Berpeluang menerima dividen tahunan apabila koperasi mencatat keuntungan bersih yang diaudit. |
| Meningkatkan keupayaan koperasi untuk berkembang secara mampan tanpa bergantung sepenuhnya kepada dana geran. | Mempunyai laluan pembangunan untuk memegang jawatan penyelia atau kepimpinan koperasi berdasarkan prestasi dan keupayaan. |
9. KESIMPULAN (14 pt, Bold)
Model ini menawarkan satu sistem yang adil, profesional, dan telus. Ia melindungi koperasi daripada risiko salah urus, sambil memberi ganjaran yang setimpal kepada 15 usahawan mikro atas usaha dan kemahiran mereka.
Dengan formula 20:80, setiap pihak mengetahui hak dan tanggungjawab masing-masing dari awal, sekali gus menghapuskan ruang untuk syak wasangka atau konflik pada masa hadapan. Model ini juga memastikan koperasi mempunyai sumber kewangan yang mencukupi untuk menampung kos operasi, memperkukuh rantaian nilai, dan meneruskan pembangunan usahawan mikro secara mampan walaupun selepas tempoh pembiayaan geran berakhir.
Model ini akan disemak secara berkala oleh Lembaga Pengarah bagi memastikan ia kekal relevan, adil, mampan, dan selaras dengan pertumbuhan koperasi serta kepentingan semua ahli.
Sehubungan itu, kami memohon kelulusan Lembaga Pengarah untuk menerima pakai model ini sebagai asas tadbir urus dan operasi Koperasi Halia Hitam Ulu Gentam.
